Cultuurklassen

Contactgegevens:

Cultuurklassen 2019 - 2020: ‘Transformatie’

Het thema

Transformatie = omzetting (van iets of iemand) in een andere vorm. We kunnen iets veranderen, iets herscheppen. Transformatie heeft ook met verbeelding te maken. Verbeelding zorgt voor realisatiekracht; als we het kunnen dromen, dan kunnen we het trachten te realiseren, zowel een beeld als een melodie…

Er zijn veel verschillende voorbeelden van transformaties in de hedendaagse beeldende kunst. Een heel extreem voorbeeld, is de Franse kunstenares Orlan. Orlan werkt sinds 1990 aan de transformatie van zichzelf. Door plastische chirurgie wordt haar gezicht, voorhoofd, ogen, neus, mond en kin gemodelleerd naar mythische vrouwlijke personages uit de kunsthistorie: Mona Lisa, Diana, Psyche, Europa en Venus van Botticelli.
De operaties worden als performances vastgelegd op video: “surgery performances”. Orlan ziet zichzelf als kunstwerk, ze schenkt haar lichaam aan de kunst. Transformatie vinden we ook bij Tony Cragg, een Engelse beeldhouwer die allerlei huishoudelijk afval verzameld waaronder plastic, oude machineonderdelen, stukken hout etc. Hiermee maakt hij composities die hij uitlegt op de vloer of kleeft aan de muur. Gevonden materialen recycleerd hij en transformeerd het tot opvallende sculpturen.

Ook in oudere kunst vinden we spectaculaire voorbeelden van transformatie.
De Italiaanse renaissance kunstschilder Giuseppe Arcimboldo, bekend vanwege zijn bizarre samengestelde portretten. De werkwijze die Arcimboldo gebruikte voor zijn fantastische portretten is eigenlijk steeds dezelfde: rond een bepaald thema associeerde hij planten, dieren of voorwerpen die hij in de vorm van een mensenhoofd verwerkt.

In de reeks van de "De Vier Jaargetijden" zijn het:

  • de Lente bestaat uit bloemen en lentekruiden
  • de Zomer uit graan, vruchten en komkommers
  • de Herfst toont appels, paddenstoelen, druiven, peren en ook delen van een wijnton
  • de Winter toont klimop, knoestige wortels, citrusvruchten en een gevlochten mat.

Hij maakte ook de zogenaamde omkeerschilderijen, bijvoorbeeld het schilderij “de Groenteboer”. Als dit schilderij, dat een schaal met groente voorstelt, omgekeerd wordt opgehangen, dan verschijnt het hoofd van een tuinman. Een afbeelding die samengesteld is uit kleinere objecten wordt soms nu nog een arcimboldesque genoemd.

De meeste kinderen kennen wellicht de Amerikaanse animatieserie  “The Transformers”, gebaseerd op de speelgoedlijn van modelvoertuigen die konden veranderen in robots. Ook een serie van Amerikaanse science-fiction-actiefilms begonnen in de jaren tachtig tot vandaag, populair bij de liefhebbers.

Transformatie in de natuur, dag en nacht, het ritme van de seizoenen, de kleurrijke uitbundige zomer die transformeert naar de mooie herfst, dan de winter waarin de energie niet zichtbaar is en bij de mensen verstilling teweeg brengt. De rups die via de pop een vlinder wordt, transformatie en metamorfose. De kameleon die het vermogen heeft van kleur te veranderen. Evolutionaire verandering, hoe vissen geëvolueerd zijn uit amfibieën bijvoorbeeld, en hoe die evolueerden tot dinosauriërs en zoogdieren, of hoe primaten evolueerden in mensen.

Transformatie van mens naar weerwolf. De weerwolf is een mythologische figuur die vooral in de Europese folklore voorkomt. Het gaat daarbij om een mens die 's nachts in een wolf verandert en mensen en dieren verslindt. De weerwolf is een dier dat alleen in de korte periode van een volle maan bestaat. Buiten die periode is de weerwolf een normaal mens. De mythe van de weerwolf is onderwerp van talrijke horrorverhalen en -films.

Transformatie van varken naar… de Nederlandse kunstenares Christien Meindertsma deed drie jaar lang onderzoek naar alle afgeleide producten die van varkens afkomstig zijn. Het boek PIG 05049 is een verzameling foto's van alle afgeleiden van één enkel anoniem varken (Pig 05049). Ze deed een aantal onverwachte ontdekkingen: grondstoffen van het varken worden gebruikt in producten zo divers als munitie, medicijnen, fotopapier, hartkleppen, remmen, kauwgom, porselein, cosmetica , sigaretten, conditioner en biodiesel.

Beeldende kunst

We tekenen een cadavre exquis (Frans voor: voortreffelijk lijk). Een cadavre exquis is (van oorsprong) een gedicht dat door meerdere dichters is geschreven, zonder dat zij op de hoogte zijn van de delen die door de anderen worden geschreven. Deze techniek werd ontwikkeld in het entourage van de surrealistische schrijver André Breton. De techniek werd in 1934 ook met tekeningen toegepast door René Magritte en zijn toenmalige entourage. Je vouwt een tekenblad accordeongewijs op. Zo zie je niet wat er voor of na je eigen tekening komt. Je vertrekt vanuit de streepjes bovenaan en zorgt dat de volgende artiest ook weet waar hij de nieuwe tekening moet beginnen. We bouwen een science fiction robot met afval-materialen. We maken een tekening van iemand die- uiteraard bij maanlicht -veranderd in een weerwolf. We kunnen ook maskers ontwerpen geïnspireerd op de weerwolf. Of we maken collages van dierachtige mensen of mensachtige dieren…

Muziek, woord en dans

Transformatie in tempo, toonaard en klankpatronen. Met samples (hergebruik van geluidsfragmenten) verzinnen we iets nieuws. Wat gebeurt er bij maanlicht om middernacht?...wie zal veranderen in de weerwolf? Wat kan er  s’nachts gebeurenop een kerkhof – zie het animatiefilmpje “the skeleton dance” van Walt Disney… “De schone en het beest” , het bekende sprookje (denk aan Disney) gaat over transformatie, van beest in prins, van meisje in vrouw.

Praktische afspraken

  • Op maandagmorgen komen alle leerlingen naar de Academie voor Beeldende Kunst,   waar ze worden begeleid naar de ateliers (ook voor de Academie voor Muziek, Woord en Dans).
  • De lestijden lopen van 9h15 tot 11h45 en van 12h45 tot 15hOO.
  • Gelieve de kinderen sportieve kledij(broek) aan te trekken en een short mee te geven.
  • Is het mogelijk om de kinderen te voorzien van een naametiket, zodat we ze makkelijk
  • kunnen aanspreken?

Met het gekozen thema hopen we de kinderen en de leerkrachten te kunnen boeien.

We zouden het namelijk ten zeerste op prijs stellen dat de begeleidende leerkrachten zich inzetten tijdens de lessen. Een gemotiveerde leerkracht is immers een steun en stimulans voor de leerlingen en komt hun betrokkenheid met het gebeuren ten goede.

Voor verdere inlichtingen kan u steeds terecht op het secretariaat van de Academie voor Beeldende Kunst op het nr. 09 364 64 82 (ma-vrij van 9.00 uur tot 15.00 uur)

e-mail: cultuurklassen@zottegem.be

Voor leuke foto’s en info kan je terecht op onze blog: http://cultuurklassen.tumblr.com

We wensen jullie aangename cultuurklassen.

Vriendelijke groeten,

Anneleen, Johannes, Lieve, Laurens, Reinhard, Charlotte, Frank, An-Sofie en Simon.